StOKpaardje

Een evacuatie met boeken

Kwartjesboeken: de naam zegt het eigenlijk al, dat waren goedkope boeken uit de jaren dertig, uitgegeven door Uitgeverij Helmond en gedrukt op slecht papier. StOK heeft er een aantal van in haar collectie. Gedurende de negen maanden die onze evacuatie duurde heb ik ze gelezen en meerdere malen herlezen. De titels waren: Het raadselachtig auto-ongeluk en Een avontuur in Algebra, beide van de hand van André Rutten en Bob van Duyn in de Far-West, geschreven door Bert Voeten. Lang is dat laatste boek mijn lievelingsboek gebleven. Misschien doordat het in die barre oorlogsdagen mij ontspanning bracht, maar zeker ook door de inhoud. Het ging over een jongen, Bob van Duyn, die met zijn oom naar Amerika vertrok om daar op de ranch van die oom vliegende cowboy te worden. Vanuit de lucht kan hij beter op het vee van z’n oom letten en zelfs veediefstal voorkomen. Mogelijk heeft mij ook het feit dat het boek in Amerika, het land van onze, toen nog toekomstige bevrijders, speelde mijn voorkeur beïnvloed. De beide andere boeken spelen zich af in het vooroorlogse brave Nederland, waar toch ook cocaïnesmokkelaars aan het werk blijken te zijn. De hoofdpersonen, Henk Kingsma en zijn twee vrienden, spelen in het eerste boek een belangrijke rol bij het inrekenen van de boeven. In het tweede boek slagen Henk en zijn vrienden er in de politie te helpen bij het inrekenen van een bende zwendelaars. In dit laatste boek is het vooral opmerkelijk dat, anders dan in de meeste jongensboeken in die tijd ook een meisje, een nichtje van Henk, een hoofdrol speelt. Dat zal er ongetwijfeld mede de oorzaak van zijn dat dit boek mij altijd is bijgebleven.

Wat onze evacuatie betreft nog het volgende. Na een paar weken verblijf In Velp bij vroegere buren van mijn ouders, konden wij daar ook niet blijven. Het eten raakte op. Wij zijn toen via Hoenderloo, Otterlo en Barneveld terecht gekomen in het dorpje Achterveld in de gemeente Barneveld. Wij woonden daar in op een boerderij bij de familie Kerkhof. Daar was voor een jongetje dat ik toen nog was weinig te lezen. Wel vond ik daar op zolder eens een stapeltje van het Rooms Katholieke jeugdtijdschrift “De Engelbewaarder”, een welkome, maar wat brave aanvulling op mijn leesvoer. Na de oorlog heb ik de drie kwartjesboeken nog een tijdje in huis gehad, maar toe ik eenmaal boeken voor volwassenen ging lezen heb ik ze weggedaan. Later kreeg ik daar spijt van en heb ik ze weer antiquarisch aangeschaft. Het bleef niet bij de drie hiervoor besproken titels, want nu prijken alle jongensboeken uit de serie kwartjesboeken in mijn boekenkast en soms pak ik er nog eens een om te herlezen. 

Eef Nulden
Jaargang 11, nummer 4, 2015