StOKpaardje

Boekbespreking: Over vier uur .....!

Over vier uur .....! door P.H. Fruithof (1912-1997), pseudoniem Peter van Molenbeke, met tekeningen van Max Appelboom en van Moriën & Beck (bandtekening), uitgegeven in 1951 door Nederlandsche Keurboekerij N.V. in Amsterdam. Titelvariant uit 1959: Over vier uur vergaat de wereld. Leeftijd: v.a. 12 jr. (BvIJ).
Genre: Avonturenverhalen; Detectiveboeken; Jongensboeken; Toekomstverhalen.
Trefwoord: Ramp; Atoomkracht.

Goed boek
Over vier uur .......! bestaat uit twee boeken en een besluit waarin nog even wordt nagekaart en gemoraliseerd. Het laatste is niet onbelangrijk, gelet op de ernst van het rampzalige ongeval dat de jonge lezer voorgeschoteld krijgt. De 23 korte hoofdstukken tellen samen 184 bladzijden. De scheiding tussen beide boeken fungeert als tijdverdichting, die maakt dat de lange bootreis van Rotterdam naar Colombo 'verkort' kan worden. Een reis die bijna moet worden afgeblazen in Marseille. Na een hachelijk avontuur in de Zuid-Franse havenstad en de aankomst op Ceylon kan het grote avontuur pas goed beginnen.
De vlotte verteltrant, volop avontuur en spanning, humor én het apocalyptische thema: de gevaren van een atoom-apparaat, maken dit boek tot goede jeugdliteratuur. Nog een factor die ervoor zorgt dat het verhaal lekker leest, is de bladspiegel met ruime marges en veel ruimte tussen de regels.

Stereotypen
Met deze positieve beoordeling neem ik het afgezaagde beeld zoals wordt gegeven van de oorspronkelijke bewoners van Coucouri maar voor lief, al vind ik dat een schrijver (ook in de jaren 50) voor 'dat zwarte spul', 'het apetaaltje van de zwartjes' en 'de wilden' goede synoniemen had kunnen gebruiken. Inboorlingen en inlanders. De term wilden is nog wel acceptabel.
Over stereotypen gesproken kan ik nog wijzen op onverwoestbare figuren als de professor-met-de- lange-sik, de jonge sympathieke en briljante ingenieur, de excentrieke huisknecht en de lakse middelbare scholieren Bram en Pim, die een week voor het eindexamen nog aan hun natuurkunde moeten beginnen.

Het verhaal
Natuurlijk heb ik de questie van de atoomsplitsing al lang onder schot gehad, maar nu jij (Bram) dat woord atoombom weer gebruikt, schiet me ineens de oplossing te binnen.........
Natuurkundige professor Denckers, de vader van Pim, wil een oplossing vinden voor de overbevolking in de wereld, en daarmee ook voor de werkloosheid en de armoede. Zelfs oorlogen zullen in de toekomst tot het verleden behoren. Terwijl Pim en zijn vriend Bram hun examen aan het voorbereiden zijn, komt hij met een even revolutionair als simpel plan. Dat de uitvoering ervan bijna tot een gigantische catastrofe zou leiden weet hij dan nog niet.
Hoe willen professor Denckers en zijn assistent Ir. Ringers hun ideeën realiseren? Kortweg gezegd wil het slimme koppel het land op de bodem van de oceaan omhoog brengen, onder het motto dat er veel te veel water in de wereld is. Het aldus gewonnen land zal voldoende ruimte bieden aan de té grote hoeveelheid mensen die er op aarde dreigt te komen. Een speciaal voor dat doel ontwikkeld toestel moet de operatie uitvoeren. Via atoomsplitsing zal de uraniumrijke zeebodem loskomen en naar de oppervlakte worden gebracht.
Voor het landwinningsproject, waaraan in de Noordzee bij Egmond een test is voorafgegaan, wordt gekozen voor de oceaan rondom het eiland Coucouri in de Golf van Bengalen. De operatie verloopt voorspoedig....... totdat de atoom-splitser door een zand-instorting niet meer bediend kan worden.

Het einde der tijden
De aarde beeft.........!
Land rijst uit water....!
Waar is Professor Denckers?
Kunnen Pim en Bram tijdig ingrijpen....?

Met dit kwatrijn op de bandtekening is het boek perfect kort weergegeven. Over vier uur, heeft men uitgerekend, zal de wereld tenondergaan, tenzij de ondergrondse atoomsplitser op tijd wordt gestopt. In de lijst met voorspellingen over het tijdstip van de Dag des Oordeels neemt dit boek een aparte plaats in: al over vier uur zal het gebeuren. Verder op de band zijn te zien: neerstortende rotsblokken, aanstormend land uit de zeebodem, een woeste zee en de wanhopige Pim en Bram. De laatste wist de knop van het atoom-apparaat net op tijd op nul te draaien. Tenslotte nog staat het groene toestel met lampen, handle, draaislot en knoppen, dreigend als een kanon afgebeeld.

Epiloog
Ontspannen genietend van het mooie weer varen de vijf hoofdpersonen terug naar Nederland. Onder leiding van de professor wordt expeditie Coucouri geëvalueerd. Ir. Ringers vindt het project mislukt, maar eigenlijk is hij er niet rouwig om, merkt hij (nogal lakoniek!) op. Een wereldwijde catastrofe is erdoor voorkomen, vindt een opgeluchte professor. Herhaling is volgens hem uitgesloten, want zowel het atoomapparaat als alle plannen om dit toestel te fabriceren en te bedienen, zijn bij de instorting vernietigd. Welbeschouwd is er ondanks alles in de kosmos geen mooiere planeet dan de Aarde.

Bram van IJperen
Jaargang 11, nummer 3, 2015